Geachte dames en heren, vrienden Jan De Cooman,
Wat kan ik beter doen bij een gelegenheid als deze dan jullie een voorsmaakje te geven van wat Gaston Imbo van de Geschied- en Heemkundige Kring Gerardimontium, schreef voor de catalogus van de retrospectieve tentoonstelling Jan De Cooman die loopt van 16 oktober tot 1 november a.s.?
Voor jullie allemaal hier is het duidelijk dan Jan De Cooman niet een kunstenaar is zoals men er dertien aantreft in een dozijn. Neen, hij was niet een modegevoelig meeloper maar wel een doorzetter die spontaan en uitsluitend zichzelf bleef.
Maar alleen intimi en
ingewijden weten dat hij rechtstreeks afstamt van de werldvermaarde
Barend van Orley die het bracht tot hofschilder van Margareta van
Oostenrijk en die onder meer glasramen ontwerp voor Sint Goedele in
Brussel. Jan De Cooman wordt vaak ook in één adem
vernoemd met de twintig jaar oudere Valerius De Saedeleer, niet
alleen omwille van de vriendschapsbanden die beiden vanaf een bepaald
moment verenigden maar ook omwille van het feit dat ze mekaar tot een
zekere hoogte aanvulden. Jan De Cooman is een voortreffelijk schilder
maar het was vooral in de etskunst dat hij tot volle ontplooiing
kwam. Deze discipline omschreef de meester zelf als volgt:
"De ets is voor de plastische kunst wat het orgel is voor de
muziek: het procédé van de volkomenheid. De ets haalt
de zuiverheid en volheid, welke door geen ander
procédé, noch door het zuivere schilderen, noch door
het zuiver tekenen, kan worden achterhaald".
Overigens was Jan De Cooman niet alleen een begenadigd kunstenaar
maar hij was ook een handig technicus en hij had zelf zijn eigen
handpers ontwikkeld. Veelbetekenend is toch het feit dat De Saedeleer
hem aanspoorde zijn eerste kleurenetsen naar schilderijen van deze
meeste over winterlandschappen met sneeuw en bomen uit de Vlaamse
Ardennen, op zijn eigen pers te verwezenlijken!
Het is hier in deze villa, dames en heren, de Villa Oudenberg, dat de pas gehuwde Jan De Cooman in 1920 zijn intrek nam. Hij leerde er op harmonische wijze samen door het leven te gaan met zijn te vroeg overleden vrouw Clara Flamée. Hij woonde er tot kort na zijn tweede huwelijk in 1941. Hij verbleef er dus ruim twintig jaar. Ik zal toch niemand verbazen door te veronderstellen dat zijn verblijf in "Villa Oudenberg" een bron van inspiratie is geweest voor een kunstenaarsziel als deze van Jan De Cooman. Het volstaat een blik te werpen op wat wij rondom ons kunnen zien, vooral in de diepte met een prachtig uitzicht op de Dendervallei en op de stad langs de Denderoevers, maar ook op de flanken van de Oudenberg met de weiden, akkers en bosjes, en in de verte de dorpjes, heuvels, bomengroepen, en windmolens. Deze zichten zijn een veropenbaring voor onze begenadigde schilder en Jan De Cooman zal er nooit genoeg van krijgen zijn verrukking en bewondering vast te leggen op doek, op papier en op koperplaat. Het bekoorlijke Denderlandschap samen met de Oudenberghorizonten hebben hem zijn leven lang in de ban gehouden. Ik zonspeelde al op de grote handigheid van Jan die een eigen handpers ontwikkelde voor het afdrukken van etsen. Welnu de eerste afdrukken van zijn eigen handpers kwamen in 1925 klaar, en hij slaagde er nadien in zijn ets- en afdrukmethodes voortdurend te vervolmaken en te verfijnen. Jan De Coomans etsen zijn heden te dage zeer gegeerd en zij gaan hun prijs...
Maar luidens het geijkte gezegde dat wil dat niemand sant is in eigen land, is deze ervaring ook Jan De Cooman te beurt gevallen. De stad heeft slechts één werk van hem in eigen bezit. En nochtans! Geen enkele beeldende kunstenaar heeft, zoals hij, de stad Geraardsbergen bejubeld met potlood, stift en penseel: geen ander heeft het hem nagedaan, geen ander heeft het hem voorgedaan. Maar, het jaar 1999 wordt het keerpunt. Niet dat de stad Geraardsbergen tal van werken zou gaan aankopen, maar omdat dit jaar op luisterrijke wijze de 50-jarige verjaardag wordt herdacht van het overlijden van de meester, met als apoteose de tentoonstelling in het abtenhuis van de Sint-Adriaansabdij van een aantal werken welke representatief zijn voor het geheel van zijn oeuvre. Voor zover nodig zou ik jullie aanraden deze tentoonstelling te bezoeken want het zal beslist de moeite lonen.
Dank voor uw aandacht.
Marc Van Trimpont
Laatste wijziging: 13-9-99